Ambacht & Innovatie

Geen molenaars, maar olieslagers: Dit is de Noordmolen

Aan de rand van Landgoed Twickel ligt een plek waar de tijd al zeven eeuwen lijkt stil te staan. We spraken met René Oskam, de gedreven voorzitter van de Noordmolen, over de kracht van water, 150 bar druk en het winnen van de ultieme molenprijs.

Ontdek verder

De feiten op een rij

Type: De Noordmolen is een water aangedreven oliemolen.
Leeftijd: Het is het oudste monument van Twickel; de molen stond er al in 1347.
Team: De molen draait op een betrokken groep van 25 vrijwilligers.
Functie: Van lijn- en vlaszaad wordt op ambachtelijke wijze olie geslagen.

De oorsprong: Vlas, linnen en belasting

In 1347 kocht Herman van Twickelo het huis waar nu het kasteel staat, inclusief de bijbehorende Noordmolens. Destijds stonden er twee: een graanmolen en de huidige oliemolen. In die tijd verbouwde bijna elke boer in de omgeving vlas. Terwijl de plant zelf diende voor de productie van linnen, brachten de boeren het zaad naar de molen voor de lijnolie. "Die molen had direct al een belastingfunctie voor de edelman," legt René uit. Waar de graanmolen in 1831 in verval raakte en werd afgebroken, bleef de oliemolen — ondanks een turbulente geschiedenis als munitieopslag in de Tweede Wereldoorlog — behouden.

Tijdens een van mijn eerste molenlessen vertelde de molenaar die me les gaf mij: 'we hebben geen haast'. Dat heb ik altijd goed onthouden.

René Oskam

"Het overkomt je"

Voor voorzitter René Oskam was de molen geen gepland carrièrepad. Oorspronkelijk afkomstig uit het 'Groene Hart', groeide hij op tussen de poldergemalen. "Ik ben zelf machinist geweest op een poldergemaal; water heeft altijd mijn interesse gehad," vertelt hij. Toen hij na zijn verhuizing naar Twente eens langs de Noordmolen fietste, wist hij het direct: "Als ze hier ooit mensen vragen, dan meld ik me aan". In 2019 werd hij vrijwilliger en al snel voorzitter. "Ik vind het een eer dat je in een monument mag werken, het mag bedienen en bovenal mag uitdragen naar het publiek".

Het vakmanschap van de olieslager

Binnen in de molen zie je de techniek in actie. Lijnzaad wordt door loodzware kantstenen van 1400 kilo gekneusd en daarna verwarmd. Dan volgt het echte werk: het slaan.

Eigenlijk zijn wij geen molenaars, maar olieslagers. Met een hamer van 80 kilo slaan we een wig vast tot de druk in de pers oploopt naar 150 bar. Dan loopt de olie er aan de achterkant uit in een emmertje.

Rene Oskam

Ondanks de enorme krachten die vrijkomen, heerst er rust. "We hebben geen haast," is een les die René altijd is bijgebleven. Het draait om het ambacht: de raderen worden gesmeerd met bijenwas en de assen met reuzel (varkensvet) om alles soepel te houden.

De hergeboorte door de Molenprijs

Wie de molen nu bezoekt, ziet een resultaat om trots op te zijn. In 2024 won de Noordmolen de landelijke VriendenLoterij Molenprijs, wat een bedrag van €75.000,- opleverde. Maar dat was niet de enige steun; dankzij giften van de Rabobank, het Mullerfonds en onze trouwe donateurs en particulieren kon de volledige restauratie worden bekostigd. "Het beruchte 'onderhoudslijstje' is na jaren eindelijk weggewerkt". Met eikenhout van het eigen landgoed zijn het waterrad en de as volledig vernieuwd. Zelfs de eeuwenoude pannen op het dak liggen weer stevig op hun plek dankzij traditionele stroodokken.

Kom langs tijdens de Molendagen!

Tijdens de Nationale Molendagen op 9 en 10 mei is de Noordmolen extra lang geopend van 09:30 tot 16:30 uur. De molenaars laten dan het volledige proces zien: van het kletterende water tegen het nieuwe rad tot het persen van de goudgele olie.

En noteer alvast in de agenda: op zondag 17 mei vieren we de officiële heropening van de volledig gerestaureerde molen! Iedereen is welkom om dit unieke stukje Twickel in volle glorie te bewonderen.