Herstel landschapspark afgerond

Het herstelplan voor het park van Twickel dat is opgesteld door landschapsarchitect Michiel van Gessel is in het najaar van 2008  gereed gekomen en  op 18 april 2009 officieel geopend. De opening werd verricht door mr. H.D. Tjeenk Willink, vice-president van de Raad van S ate. Tijdens het ofiiciële gedeelte van de opening werd één van de dnieuwe bruggen, de Cortenstalen brug, vernoemd naar Michael van Gessel.  Vervolgens werd het park bezocht door bijna 2.000 Deldenaren die ook konden genieten van de Proeftuin die was ingericht door de Deldense Horeca. Het park is vanaf dat moment weer  toegankelijk op de normale openingstijden. 

Het herstelplan van het Huispark door Michael van Gessel is mede mogelijk gemaakt met financiële steuin van de Europese Unie,  de provincie Overijssel en het VSB fonds.  

terug

Beloning landschapsboeren

Landschapselementen zoals houtwallen, solitaire bomen en stijlranden bepalen het karakter van het landgoed Twickel maar ook van vele andere landgoederen in Oost - Nederland. Vrijwel alle 50 agrarische bedrijven op het landgoed Twickel hebben hier in hun bedrijfsvoering direct mee te maken. In de praktijk bezorgt het kleinschalige landschap met veel beplantingselementen en onregelmatig gevormde percelen de boer veel extra kosten, waarvoor hij geen enkele vergoeding ontvangt. Zo is hij jaarlijks honderden euro’s per hectare meer kwijt aan de loonwerker dan zijn collega met flinke, rechthoekige percelen. Bosranden geven ook nog eens extra werk omdat overhangende takken, bramen en stormhout geruimd moeten worden. Dan hebben we het nog niet eens over de mindere groei van de gewassen door de schaduwwerking. Spreekwoordelijk in dit verband is de “tribune maïs” langs bosranden.

Helaas is er nog steeds geen overheidsregeling die de landschapsboer compenseert voor deze handicaps. Boeren kunnen alleen een vergoeding krijgen als ze zichzelf verdere beperkingen opleggen, zoals een latere maaidatum, het telen van minder rendabele gewassen, een geringere bemesting, enz. Ook zijn er subsidies voor het beheer van de beplantingen zelf. Het grootste knelpunt bestaat echter uit de extra kosten van de normale bedrijfsvoering ten gevolge van het kleinschalige landschap. Dit knelt steeds meer door de voortgaande schaalvergroting waardoor boeren steeds meer oppervlakte beheren, maar ook door de steeds grotere landbouwmachines.

Al enkele jaren is het project Boeren voor Natuur op het landgoed Twickel in voorbereiding. Dit voorziet in een vergoedingsregeling van twee soorten bedrijven: de natuurgerichte bedrijven en de landschapsgerichte bedrijven. Voor de eerste categorie gloort er hoop. Het eerste natuurgerichte bedrijf in de Polder van Biesland (bij Delft) gaat binnenkort van start. Voor de landschapsgerichte bedrijven biedt het project Boeren voor Natuur nog geen oplossing.

Het bestuur van de Stichting Twickel vindt het niet reëel de landschapsboeren nog langer in de kou te laten staan. De heer Krudop, voorzitter van het stichtingsbestuur heeft tijdens de jaarvergadering van de Twickelpachters op 22 maart bekend gemaakt dat voorlopig de stichting zelf een tegemoetkoming aan landschapsboeren ter beschikking gaat stellen. Voor de komende vijf jaar zijn binnen de begroting van de stichting de nodige middelen hiervoor gereserveerd. Hierbij wordt gedacht aan een uiterst simpele regeling, die voorziet in een tegemoetkoming per strekkende meter bosrand of houtwal. Ook komt er een tegemoetkoming per solitair. Aangezien het landgoed Twickel alleen al  250 kilometer houtwal en bosrand telt, gaat het om forse bedragen. Het aantrekkelijke voor de boer is dat hij nu eindelijk een tegemoetkoming krijgt voor hetgeen hij al zo lang gratis doet.

Het bestuur heeft hierbij uitdrukkelijk gesteld dat het hier om een tijdelijke regeling gaat. De instandhouding van het aantrekkelijke kleinschalige landschap is immers een maatschappelijk belang waarvoor de maatschappij zal moeten betalen. Men zal er aan moeten wennen dat dit niet meer als een gratis nevenproduct van het agrarisch bedrijf geleverd wordt. De Stichting hoopt met dit initiatief de ogen van beleidsmakers te openen voor wat er aan de hand is in onze fraaie cultuurlandschappen. Het doel is dat er over 5 jaar een behoorlijke overheidsregeling voor alle boeren in  “lastige” landschappen bestaat. Zonder de blijvende inzet van boeren zijn deze fraaie landschappen immers niet in stand te houden.

A.H. Schimmelpenninck

terug

Bij de tweede uitvoeringsfase van het herstelplan van het park, het noordelijk deel van het Huispark hoort het 18e eeuwse Bergje dat opgeworpen is bij het graven van het Fonteingat.

De vorm van het Bergje is nog  oorspronkelijk. Een duidelijk voorbeeld van een vroeg-landschappelijk element. In deze fase van de landschapsstijl waren de waterpartijen en heuvels zo overdreven vorm gegeven,dat ze in onze ogen nauwelijks meer als natuurlijk ervaren kunnen worden. Een extra accent geven de prachtige acacia’s. Het spiraalvormig oplopende pad is echter sleets en armoedig. Veel van de hoge wintergroene beplanting is verdwenen,waardoor de verrassing van het uitzicht op de top niet meer een verrassing is. Op de top is er naast het uitzicht niets dat dit bijzondere punt in het park markeert.

Toelichting ontwerp

Kortom, dit vraagt om een ingreep. De route naar boven, en vervolgens weer naar beneden, moet weer intiem en spannend worden. Dat gebeurt door het pad als een in de berg gegutst element vorm te geven. Met rotsen waar steilranden gekeerd moeten worden en met rotsen als treden. Dat maakt het pad ook weer romantisch en spannend. Aan weerszijden wordt de beplanting aangevuld met meer acacia’s en hoge wintergroene heesters waardoor het zicht op het Fonteingat en het parklandschap daarachter wordt afgeschermd en wel tot aan de top.

Daar heeft men dan plotseling het volle zicht op het park met de Hermitage op het eiland aan de zuidzijde van het Grote Meer als eindpunt. Daarnaast zijn er tussen het geboomte door ingekaderde zichten op de Deldener Esch en de Wildbaan.

Markering

De top zal worden gemarkeerd en verbijzonderd door hier een tempeltje te bouwen. Hierbij is een ontwerp van J.D.Zocher, de parkarchitect uit de 19e eeuw, het uitgangspunt. De gedetailleerde bouwtekeningen van het ontwerp liggen al bijna twee eeuwen in de archieven van Twickel. Het is niet bekend voor welke plek het ontwerp is gemaakt. Wel weten we dat het nooit gerealiseerd is.

Het leek het bestuur van de Stichting Twickel,op mijn voorstel,ook een goed idee dit ontwerp alsnog uit te voeren. In de materiaalkeuze of in de kleurstelling zal echter duidelijk gemaakt worden dat dit tempeltje een nieuwe toevoeging is en geen oorspronkelijk element.

Blikvanger

Vanuit veel punten in het park zal dit ruim zes meter hoge bouwwerk zichtbaar zijn: een belangrijk bouwwerk op een belangrijk punt in het park met de functie van blikvanger en oriëntatiepunt.

Aan het eind van het pad omlaag is ook de waterval die deze vijver voedt met water uit de Deldener Esch, weer opgeknap.

Michael R. van Gessel,

landschapsarchitect

terug

Twickel stemt in met plan golfbaan bij Aparthotel Delden

In het najaar is de aanleg van een kleine golfbaan bij het Aparthotel van start gegaan. Ten opzichte van het oorspronkelijke ontwerp gaat het nu om een sterk gewijzigd plan dat ook nadrukkelijk rekening houdt met natuur- en waterbelangen. Door het gebied loopt de Flierbeek. Voorheen liep deze door een fantasieloze rechte sloot. Het wordt nu een fraai meanderende vijver die tevens dienst doet als berging in tijden van overvloedige neerslag.

De stroken langs het water krijgen een natuurbestemming. Alleen de hoogste delen worden gereserveerd voor de golfsport. De vlakke weilanden die tot voor kort de Lage Mors vormden krijgen dus een heel ander aanzien. Dat leidt niet tot minder maar vooral tot heel andere natuurwaarden. Het aangepaste plan heeft de instemming gekregen van de Stichting Twickel. Inmiddels hebben het Aparthotel en Twickel een huurovereenkomst gesloten voor een deel van de benodigde gronden.

AHS

terug

Bestuurders nemen initiatief tot opstellen ruimtelijke ontwikkelingsvisie voor landgoed Twickel

Enkele jaren geleden hebben de Stichting Twickel en de Provincie Overijssel een ruimtelijk onderzoek laten uitvoeren naar het herstel van de relatie tussen Delden en Twickel. Dit onderzoek werd mede mogelijk gemaakt door een Belvedère subsidie. Het belangrijkste onderdeel is het plan om de rondweg van Delden beter in te passen en de barrièrewerking te verminderen. Het is een kostbaar plan dat alleen uitvoerbaar is wanneer het een onderdeel vormt van een integrale ruimtelijke visie voor het landgoed. Dat was tevens de aanleiding voor het initiatief om een tweede Belvedèrestudie te starten. Hierover hebben de bestuurders van de betrokken overheden en de Stichting Twickel op 19 januari overeenstemming bereikt. Op 3 februari 2009 is het 'Pact van Twickel' door alle partijen ondertekend.

Uitgangspunten

Er is nu een ruimtelijke ontwikkelingsvisie voor het landgoed Twickel in relatie tot zijn omgeving. De bestuurders van de provincie Overijssel, de Regio Twente, de gemeenten Borne, Hof van Twente en Hengelo, het Waterschap Regge en Dinkel en de Stichting Twickel hebben dit samen afgesproken. Het doel van de ontwikkelingsvisie is het unieke karakter van het landgoed te behouden en verder te ontwikkelen. Zowel de kwaliteiten en mogelijkheden van het landgoed zelf als de functies die het landgoed heeft voor zijn omgeving zijn daarbij het uitgangspunt. Bij het opstellen van de visie worden de bevolking en de verschillende belangenorganisaties betrokken. Het traject dat zal leiden tot de ruimtelijke ontwikkelingsvisie voor Twickel gaat dit najaar van start.

Het landgoed Twickel is uniek. Niet alleen door zijn omvang en zijn cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Maar ook door zijn ligging tussen de drie plaatsen Delden, Borne en Hengelo. Deze unieke positie biedt zowel bedreigingen als kansen voor het landgoed in relatie tot zijn omgeving. Daarom is het belangrijk dat er een breed gedragen visie komt op de ruimtelijke ontwikkeling van Twickel waarin de belangen van alle partijen in het gebied integraal worden betrokken. Deze visie wordt opgesteld in opdracht van de provincie, de gemeenten, het waterschap en de Stichting Twickel onder voorzitterschap van de Overijsselse gedeputeerde Theo Rietkerk (ruimte en milieu).

Sleutelwoorden voor de ontwikkelingsvisie zijn: behoud en versterking van de cultuurhistorische, landschappelijke en ecologische waarden van Twickel in samenhang met het creëren van nieuwe kwaliteiten bij ruimtelijke ontwikkelingen.

De bestuurders hebben afgesproken dat de ontwikkelingsvisie in elk geval oplossingen moet bieden voor een aantal concrete vraagstukken. Zo vragen de ontwikkelingen in de randzones tussen het landgoed en de omliggende plaatsen om een goede onderlinge afstemming en ruimtelijke inpassing. Versterking van de herkenbaarheid van de grenzen van het landgoed is daarbij van belang. Daarnaast vraagt herstel van de historische relatie van het landgoed met Delden om vermindering van de barrièrewerking van de bestaande infrastructuur. De geplande inrichting van de ecologische hoofdstructuur en het herstel van een natuurlijk watersysteem moeten plaatsvinden met behoud van de cultuurhistorische kwaliteiten en het kleinschalige agrarische landschap. De ontwikkelingen in de landbouw vragen om een visie op de toekomst met perspectief voor de landbouw als één van de economische dragers van het gebied. Ook wordt bekeken hoe de recreatieve functie van het landgoed kan worden versterkt om aan de recreatiebehoefte vanuit de omliggende steden invulling te geven.

De insteek die is gekozen bij het opstellen van de ontwikkelingsvisie sluit aan bij de Rijksnota ‘Belvedere’ omdat het gaat om een ontwikkelingsgerichte aanpak met behoud en versterking van de cultuurhistorische kwaliteiten als uitgangspunt. Daarom is voor het opstellen van de visie subsidie aangevraagd bij het Rijk in het kader van de ‘Belvedere’-regeling.

terug